✥
ΥΜΝΟΠΥΛΗ
Η Ψαλτική Πύλη της Παράδοσης | Βυζαντινή και Παραδοσιακή Μουσική

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΝΕΡΑΝΤΖΗΣ: Ο Άρχων Διδάσκαλος του Αποστόλου και η Μυσταγωγία της Ψαλτικής Παράδοσης


Ένα τιμητικό αφιέρωμα στη φωτεινή πορεία, την ανεκτίμητη προσφορά στα ιστορικά αναλόγια και το βαθυστόχαστο μουσικολογικό έργο του κορυφαίου Χιώτη Πρωτοψάλτη και Μουσικοδιδασκάλου

1. Οι ευλογημένες ρίζες στη Χίο και τα πρώτα μουσικά βήματα

Ο Δημήτριος Εμμ. Νεραντζής γεννήθηκε το 1937 στα γραφικά Φυτά της μυροβόλου Χίου. Κατά τη διάρκεια των γυμνασιακών του σπουδών στην πόλη της Χίου, έλαβε τα πρώτα γόνιμα μαθήματα της ιερής βυζαντινής μουσικής από τον ευπατρίδη μουσικοδιδάσκαλο και γιατρό Μιχάλη Περπινιά. Ολοκληρώνοντας το εξατάξιο Γυμνάσιο, μετέβη στην Αθήνα, όπου συνέχισε τις σπουδές του στην εκκλησιαστική μουσική στο φημισμένο Ελληνικό Ωδείο, έχοντας ως διακεκριμένο καθηγητή τον Διαμαντή Μαυραγάνη.

2. Η καθοριστική μαθητεία δίπλα στον αείμνηστο Αθανάσιο Παναγιωτίδη

Ανεξίτηλο σταθμό στην καλλιτεχνική και πνευματική του πορεία αποτέλεσε η γνωριμία του στην Αθήνα με τον αείμνηστο, αξεπέραστο Πρωτοψάλτη Αθανάσιο Παναγιωτίδη. Κοντά στον σπουδαίο αυτόν μύστη της ψαλτικής μαθήτευσε επί μακρόν, εμβαθύνοντας στο αυθεντικό πατριαρχικό ύφος και στα άρρητα μυστικά της ερμηνείας του εκκλησιαστικού μέλους. Ο στενός και ιερός αυτός δεσμός δασκάλου και μαθητή διατηρήθηκε αδιάλειπτος έως την κοίμηση του μεγάλου Πρωτοψάλτη, το 1990.

3. Η λαμπρή διακονία στα ιστορικά αναλόγια της Ελλάδας

Ως Πρωτοψάλτης, ο Δημήτριος Νεραντζής κόσμησε με το ιεροπρεπές, λιτό, μεστό και γνήσια παραδοσιακό του τάλαντο κορυφαίους και ιστορικούς ναούς της πατρίδας μας. Υπηρέτησε με αφοσίωση στον Ιερό Ναό Αγίου Ανδρέου Πατρών (1961-1964), στον Ιερό Ναό Αγίου Ιακώβου πόλεως Χίου (1965-1966) και στον Ιερό Καθεδρικό Ναό Αγίου Γεωργίου Βροντάδου Χίου (1966-1971). Ακολούθησε η καρποφόρα θητεία του στον Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Αθανασίου Αμαλιάδος (1971-1974) και στον περικαλλή Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Μηνά Ηρακλείου Κρήτης (1974-1981). Κορυφαίο επιστέγασμα της διακονίας του υπήρξε το Πανελλήνιο Ιερό Ίδρυμα Ευαγγελιστρίας Τήνου (1982-1995 και 2001 κ.εξ.), όπου παράλληλα δίδαξε ως εμπνευσμένος καθηγητής στο Εκκλησιαστικό Λύκειο Τήνου, μεταλαμπαδεύοντας τη γνώση του στις νεότερες γενιές.

4. Η ύψιστη τιμή από τη Μητέρα Εκκλησία

Το 1993, ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, αναγνωρίζοντας την πολύχρονη, ανιδιοτελή προσφορά, το αδαμάντινο ήθος και τη βαθύτατη κατάρτισή του στην πατρώα εκκλησιαστική μουσική, του απένειμε το υψηλό οφφίκιο του Άρχοντος Διδασκάλου του Αποστόλου της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Η εύσημος αυτή διάκριση επισφράγισε επάξια και την υποδειγματική, μεγαλοπρεπή του διδασκαλία στην εμμελή απαγγελία του Αποστόλου.

5. Η εμβληματική «Συμβολή στην Ερμηνεία του Εκκλησιαστικού Μέλους»

Μετά την ευδόκιμη συνταξιοδότησή του από τη Μέση Εκπαίδευση, αφιέρωσε δύο χρόνια εντατικής, ακάματης έρευνας και μελέτης για τη συγγραφή του μνημειώδους βιβλίου «Συμβολή στην Ερμηνεία του Εκκλησιαστικού Μέλους» (Ηράκλειο Κρήτης, 1997). Στο πολύτιμο αυτό σύγγραμμα, καθώς και στην ιστορική εισήγησή του προς τον Μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο το 2001, αναλύει με επιστημονική ακρίβεια και βιωματική γνώση τον γνήσιο τρόπο ερμηνείας των μουσικών χαρακτήρων κατά την αδιάκοπη πατριαρχική παράδοση.

6. Η διεισδυτική ματιά του στη Μεταρρύθμιση του 1814 και στους χαρακτήρες

Μέσα από τις περισπούδαστες μελέτες και τις διαλέξεις του, φωτίζει με σπάνια διαύγεια τη μετάβαση από την παλαιά σημειογραφία στη Νέα Μέθοδο. Επισημαίνει τεκμηριωμένα ότι τα έντυπα μουσικά βιβλία αποτυπώνουν τη μετροφωνία, δηλαδή τον μελωδικό σκελετό του μέλους, καθιστώντας απολύτως απαραίτητη τη ζώσα προφορική παράδοση. Υπογραμμίζει με έμφαση τη ζωτική σημασία της γνώσης της εσωτερικής ενέργειας των παλαιών χαρακτήρων, όπως η οξεία, το λύγισμα, το πίασμα, το τρομικόν και το στρεπτόν, για την ορθή, κατανυκτική εκτέλεση των κλασικών μαθημάτων και την απαρέγκλιτη διαφύλαξη των ορίων του κάθε ήχου.

7. Πολύτιμη δισκογραφική παρουσία και παρακαταθήκη

Η ιεροπρεπής φωνή και η υψηλή τέχνη του αποτυπώθηκαν σε εκλεκτές δισκογραφικές εκδόσεις αναφοράς. Ξεχωρίζει η εμβληματική συμμετοχή του στη σειρά «Μνημεία Εκκλησιαστικής Μουσικής» του Κέντρου Ερευνών και Εκδόσεων (Σώμα Πρώτο, Οκτάηχα, CD 7ο & 8ο), όπου αποδίδει με απαράμιλλη δεξιοτεχνία το ιδιότυπο οκτάηχο Χερουβικό του Πέτρου Μπερεκέτη. Παράλληλα, κυκλοφόρησε η καλαίσθητη έκδοση «Ακολουθία Αγίου Σπυρίδωνος» από την Ελληνορθόδοξη Αδελφότητα Αγίου Αθανασίου Λονδίνου, περιλαμβάνοντας κατανυκτικά μέλη του Εσπερινού, του Όρθρου και τον υπέροχο Κανόνα του Αγίου Μάρκου του Ευγενικού.

8. Αποφθεγματικές ρήσεις του Δασκάλου

Στον μεστό και αυθεντικό λόγο του συμπυκνώνεται ολόκληρη η φιλοσοφία της γνήσιας ψαλτικής τέχνης. Ο ίδιος συνήθιζε να επισημαίνει πως οι τρεις διδάσκαλοι δημιούργησαν μια μέθοδο που λειτουργεί ως πολύτιμη υπόμνηση της ψαλτικής, υπογραμμίζοντας με σοφία ότι η ιερή μας μουσική διέπεται από αυστηρούς, απαράβατους κανόνες, όμοιους με εκείνους της ελληνικής γλώσσας, και πως κάθε ήχος kκινείται αρμονικά και αυστηρά εντός των δικών του φυσικών ορίων.

Δημοσίευση σχολίου

0 Σχόλια

NewsLetter (Εγγραφή)